Over onderzoek naar etnische minderheden in de pers

Kwart werkgevers neemt geen allochtonen in dienst:

Veel onderzoeken naar etnische minderheden waarin allochtonen 'probleemveroorzakers' zijn, halen regelmatig de pers: huwelijksmigratie, segregatie in het onderwijs en criminaliteit. Onderzoeken waaruit blijkt dat autochtone Nederlanders problemen veroorzaken, krijgen nauwelijks aandacht.

door Eddie Nieuwenhuizen

'Kwart van alle Nederlandse werkgevers neemt geen allochtonen in dienst.' Dit had vorig jaar een kop in de krant kunnen zijn. In 2002 is namelijk een onderzoek van de Erasmus Universiteit Rotterdam uitgekomen waarin werd geconcludeerd dat bijna een kwart van de Nederlandse werkgevers bij voorkeur geen allochtonen in dienst neemt.1 Daar is geen ander woord voor dan discriminatie. Een nieuwswaardig onderzoek zou men verwachten. Toch is er in geen enkele krant zo’n kop verschenen. Sterker nog: in geen enkel onderzoekblad of tijdschrift werd ook maar de geringste aandacht besteed aan het onderzoek. Dat is merkwaardig, omdat heel veel andere onderzoeken over etnische minderheden wel de kranten halen.

Onderzoeken bijvoorbeeld die te maken hebben met de gezondheid van allochtonen. Dit jaar kopte Trouw met "Oudere allochtoon leeft langer" naar aanleiding van een Rotterdams symposium over de gezondheid van allochtonen.2 Jammerlijk genoeg klopt deze kop van geen kant. Uit de op het symposium gepresenteerde gegevens blijkt inderdaad dat Marokkaanse mannen 3,5 jaar ouder worden dan autochtone Nederlanders. Maar voor de andere allochtone bevolkingsgroepen gelden andere cijfers. Zo sterven Turkse mannen 1,5 jaar eerder dan Nederlandse mannen. De kop zou moeten zijn "Oudere Marokkaan leeft langer". Wellicht klinkt dat te weinig dramatisch. Of is de Marokkaan soms de allochtoon zonder meer?

Ook onderzoeken naar migratie halen regelmatig de pers. Zo was er het proefschrift over huwelijksmigratie Trouwen over de grens, waarop Erna Hooghiemstra in mei 2003 promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam.3 In haar proefschrift gaat zij in op de motieven van Marokkaanse en Turkse jongeren om een partner uit het land van herkomst te halen. Zo’n driekwart van de Turkse en Marokkaanse jongeren kiest namelijk voor een partner uit het land van herkomst. NRC Handelsblad kopte met "Bruid nog vaak uit land van herkomst".4 Een juiste kop, alleen wordt niet vermeld om welke landen het gaat. Ook wordt gesuggereerd dat alleen Turkse en Marokkaanse jongens een partner uit het land van herkomst halen, terwijl Marokkaanse en Turkse meisjes dit ook doen. In het artikel wordt vervolgens op genuanceerde wijze uiteengezet waarom veel Turkse en Marokkaanse jongeren voor een partner uit het land van herkomst kiezen en er achter het ogenschijnlijk stabiele patroon veel dynamiek schuilgaat. Een waarheidsgetrouwe weergave dit keer.

Een ander onderwerp dat regelmatig de koppen haalt is etnische segregatie in het onderwijs. De problematiek rond etnische segregatie of, populairder uitgedrukt, rond zwarte en witte scholen, begon in de jaren '80. Sinds die tijd laait de discussie over zwarte en witte scholen regelmatig op in de media. Het grootste verschil met de jaren '80 is dat segregatie zich nu niet alleen voordoet in het basisonderwijs, maar ook in het voorgezet onderwijs. Bovendien neemt de segregatie toe door de groei van de allochtone bevolking. Op 26 augustus jl. opende wederom NRC Handelsblad met een onderzoek van het SCO-Kohnstamm Insitituut naar segregatie in het Amsterdamse onderwijs.5 Opvallend is dat het debat over segregatie in het onderwijs voortdurend in oeverloze herhalingen vervalt. Of het nu gaat om de argumenten tegen segregatie, de gevolgen en oorzaken van segregatie of de beleidsalternatieven om segregatie in het onderwijs te keren: alles is al een gezegd en geschreven.Toch weerhoudt dat kranten en tijdschriften er kennelijk niet van om over het onderwerp te blijven publiceren. Dit wijst erop dat segregatie als een groot maatschappelijk probleem wordt gezien, dat echter zeer moeilijk of niet is op te lossen.

Onderzoeken naar criminaliteit tot slot vinden zoals gewoonlijk gretig aftrek in de media. Het schimmige sfeertje dat om dergelijk nieuws hangt staat garant voor sensatie. Wetenschappers die onderzoek naar criminaliteit onder allochtonen verrichten komen vaak in de pers. Zo is er de cultureel antropoloog Frank van Gemert die veel onderzoek heeft gedaan naar crimineel gedrag onder Marokkaanse jongeren. In 1998 deed zijn proefschrift Ieder voor zich veel stof opwaaien in de media doordat hij het criminele gedrag onder Marokkaanse jongeren in Rotterdam-Zuid toeschreef aan de specifieke cultuur van de Rif, een streek in Marokko waaruit veel Nederlandse Marokkanen afkomstig zijn.6 Enkele jaren later zijn alle spotjes weer op hem gericht. Ditmaal naar aanleiding van een onderzoek naar Marokkaanse jongeren in Amsterdam West.7 Een andere cultureel antropoloog die veel aandacht trekt met haar onderzoek naar crimineel gedrag onder allochtone jongeren is Marion van San. In 1998 promoveerde zij met een onderzoek naar het crimineel gedrag onder Antilliaanse jongeren en de rol van hun moeder bij het ontstaan van hun delinquent gedrag.8 Recentelijk trok haar onderzoek naar crimineel gedrag onder nieuwe groepen migranten de aandacht van de pers.9

Het zal u zodoende niet ontgaan zijn dat Nederlandse kranten en tijdschriften regelmatig publiceren over onderzoeken naar etnische minderheden in Nederland. Althans; over onderzoeken die onze allochtone medelanders in hun toegekende rol als 'probleemveroorzakers' bevestigen: over hoe 'ze' ons overbevolkte landje nog wat voller maken door hun partners uit den vreemde te halen, over segregatie in het onderwijs waardoor 'ze' niet integreren, en, last but not least, over de schrikbarende hoeveelheid jongeren onder hen die regelmatig de wet overtreedt. Bij een wat neutraler onderwerp als de gezondheid van de allochtone Nederlander, wordt de journalistieke zorgvuldigheid niet betracht.

De resultaten van deze onderzoeken staan hier niet ter discussie. Het is echter betreurenswaardig dat men in de pers vooral oog heeft voor die problemen binnen de multiculturele samenleving waar allochtonen actief deel aan hebben. Men heeft geen oog voor de problemen die worden veroorzaakt door de beeldvorming over allochtonen die heerst binnen het autochtone volksdeel van Nederland. Onderzoeken over discriminatie van etnische minderheden op de arbeidsmarkt halen de pers niet. Is dat toeval? Ik denk van niet. Onderzoeken over discriminatie op de arbeidsmarkt gaan namelijk niet over etnische minderheden, maar gaan over autochtonen die allochtonen discrimineren. Het zijn de autochtonen die hier de problemen veroorzaken.

Het is duidelijk: de allochtoon doet het verkeerd. Voor discriminatie van autochtone zijde is geen aandacht. En wij, de lezers, blijven ons afvragen waarom een kwart van de allochtone bevolking het zo slecht doet op de arbeidsmarkt...

Hyper-Noten

1  E.W. Kruisbergen en Th. Veld, Een gekleurd beeld: over beelden, beoordeling en selectie van jonge allochtone werknemers. Assen: Koninklijke Van Gorcum, 2002.
2  E.Brandt, Oudere allochtoon leeft langer, Trouw 27-06-2002.
3  E.Hooghiemstra, Trouwen over de grens: Achtergronden van partnerkeuze van Turken en Marokkanen in Nederland. Rijswijk: Sociaal-cultureel Planbureau, 2003.
4  NRC Handelsblad 27-05-2003.
5  F.Weeda, Scheiding naar ras en klasse is volledig: Onderzoek naar onderwijs Amsterdam, NRC Handelsblad 26-08-2003.
6  F. van Gemert, Ieder voor zich : Kansen, cultuur en criminaliteit van Marokkaanse jongens. Amsterdam: Het Spinhuis, 1998. Over dit onderzoek o.a.: A.Kranenburg, Marokaanse jongens moeten veel zelf uitzoeken, Volkskrant 20-11-1998.
7  F. van Gemert en M. Fleisher, M. In de greep van de groep: Een onderzoek naar een Marokkaanse problematische jeugdgroep. Amsterdam: Regioplan Beleidsonderzoek, 2002. Over dit onderzoek o.a.: Pels, D. Marokkaanse criminelen: Ze wijken sterk af van het oude geromantiseerde beeld van boef. Trouw 17-01-2003.
8  M. van San, Stelen en steken: Delinquent gedrag van Curaçaose jongens in Nederland. Amsterdam: Het Spinhuis, 2003. Over dit onderzoek oa.: M.Kleijwegt, Antiliaanse moeders zijn niet zielig. Vrij Nederland 05-09-1998.
9  M.Kromhout en M.van San, Schimmige werelden: nieuwe etnische groepen en jeugdcriminaliteit, Den Haag: Min. Van Justitie - Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatiecentrum, 2003. Over dit onderzoek o.a.: Nieuwe allochtonen crimineler, Trouw 21-05-2003.



Terug