Wat niet mocht...

Een overzicht van censuur, ernstige en minder ernstige gevallen van vrijheidsbeknotting in Nederland

Demonstreren: extreem rechts vs antifascisme

10 maart 2003 Bij een demonstratie van de Antifascistische Aktie (AFA) in Apeldoorn zijn 8 mensen aangehouden. Volgens de politie werd er door linkse demonstranten met stenen gegooid en waren er enkelen schermutselingen. De actie van de AFA was gericht tegen een aangekondigde demonstratie van de extreem rechtse Nederlandse volksunie (NVU). De demonstratievergunning van de NVU werd uiteindelijk door de gemeente ingetrokken.

Hoofddoekjes, sluiers en dergelijke (1)

14 maart 2003 B&W van Tilburg hebben besloten dat ambtenaren van de gemeente tijdens hun werk geen gezichtsbedekkende sluier mogen dragen. Een gelaatssluier zou volgens hen een ernstige beperking vormen voor open en interpersoonlijk contact. De gemeente Tilburg heeft op dit moment echter geen ambtenaren in dienst die een gelaatssluier dragen.(zie ook 3 april)

Hofstadradio? Niet te politiek graag

24 maart 2003 Tijdens het programma Stork on Air van de Haagse Hofstadradio werd door de leiding na veertig minuten gedreigd het live programma te stoppen en over te schakelen op muziek. In het programma was Harry Zevenbergen te gast om te vertellen over het project ‘War on War’. De zendercoördinator vond dat de zender niet aan politiek zou moeten doen, maar uiteindelijk werd er toch een compromis gevonden. (Meer hierover is te vinden op de website www.subliterair.org)

ME treed gewelddadig op tijdens vredesdemonstratie

24 maart 2003 Bij een grote anti oorlogsdemonstratie in Amsterdam heeft de politie 49 mensen gearresteerd. De demonstratie verliep rustig en vreedzaam tot dat een aantal jongeren met stenen dreigde te gooien naar het Amerikaans consulaat op het Museumplein. De aanwezige ME greep hierop hard in en voerde charges uit, waarbij enkele gewonden voelen.

Kledingvoorschrift om wanorde te voorkomen

25 maart 2003 De rechter in Haarlem heeft, na een kort geding dat de vader van een geschorste leerling had aangespannen tegen scholengemeenschap Thamen in Uithoorn, besloten dat een school het dragen van bepaalde kleding mag verbieden om wanorde te voorkomen. De geschorste leerling maakte zich schuldig aan het dragen van zogenaamde extreem-rechtse kleding. De school in Uithoorn dwong zeven andere leerlingen, die hun rechtse ideëen ook niet onder stoel of banken schoven, en hun ouders een convenant te tekenen waarin onder andere stond: ‘Ik zal geen provocerend gedrag vertonen noch provocerende kleding dragen.’ De rechter was het niet eens met de school dat dit convenant alleen voor de kleine groep geldig was. Volgens hem had het verbod als algemeen geldende regel voor alle leerlingen moeten worden ingevoerd.

Weer geen bericht uit Irak

26 maart 2003 Weersvoorspellers in de NAVO-landen zijn sinds het uitbreken van de oorlog tegen Irak terughoudend in het vrijgeven van weersvoorspellingen voor crisisgebieden. Zelfs Nederlandse meteorologische diensten plegen daarom zelfcensuur bij uitspraken over het weer in Irak. Sinds de Amerikaanse aanvallen geven ook de weerstations in Irak geen weersinformatie meer vrij uit strategisch belang. Omdat Irakezen zouden proberen westerse weersvoorspellingen in handen te krijgen, geeft ook de meteorologische dienst van de luchtmacht in Nederland niet alle weersinformatie over Irak vrij.

'Live' oorlog te schokkend voor tv

26 maart 2003 De hoofdredacteuren van NOS Actueel, Twee Vandaag, Netwerk en NOVA hebben vanaf 26 maart besloten rechtstreekse beelden van de oorlog in Irak niet direct uit te zenden. Op die manier worden schokkende beelden van bijvoorbeeld martelingen en executies geweerd. Volgens Lars Andersson, hoofd van NOS Actueel is deze beslissing een journalistiek ethische afweging en moeten er grenzen worden gesteld aan de schokkende beelden. Er moet tijd nodig zijn om de beelden te kunnen beoordelen zoals dit bij het NOS Journaal ook al wordt gedaan.

"Laat je arresteren voor vrede"

31 maart 2003 Zestig deelnemers van de vreedzame demonstratie op de militaire vliegbasis in Volkel zijn gearresteerd omdat zij zochten naar kernwapens. Volgens de demonstranten biedt de vliegbasis onderdak voor deze Amerikaanse wapens. Na afloop van een burgerinspectie van 18 januari, waarbij ook al 107 actievoerders werden aangehouden omdat zij zich op dit verboden terrein bevonden, werden burgerinspecties door de autoriteiten verboden. Het motto van de actievoerders was nu dan ook: "Laat je arresteren voor vrede"

Hoofddoekjes, sluiers en dergelijke (2)

3 april 2003 Een aantal leerlingen van het ROC-Amsterdam die gesluierd naar school willen komen, leggen zich neer bij het oordeel van de Commisssie Gelijke Behandeling dat het ROC het dragen van sluiers op school mag verbieden. Drie van de vier meisjes die gesluierd naar school kwamen hebben inmiddels hun ‘chador’ of ‘niqaab’ afgedaan. Een meisje volhardt in haar weigering en wil proberen haar studie elders voort te zetten. (zie ook 14 maart)

Harry was eerst

4 april 2003 Het boek Tanja Grotter en de Magische Contrabas mag in Nederland niet worden uitgebracht, oordeelde de rechter in Amsterdam in een kort geding. Schrijfster J.K. Rowling en haar uitgevers eisten een verbod op het boek omdat het te veel zou lijken op Rowlings Harry Potter-reeks. De Tanja Grotter-boeken zijn geschreven door de Russische schrijver Dimitri Jemetz en zijn in Rusland bestsellers.

Suggestieve porno shockeert preutse Kievit

9 april 2003 Directeur Leo Kievit van Schouwburg De Kring te Roosendaal is zo gechoqueerd door de dansvoorstelling I feel good van Truus Bronkhorst en Marien Jongewaard dat hij weigert een deel van de uitkoopsom te betalen. Hij wil de groep volgend seizoen niet meer terugzien op zijn toneel. Achter de dansers werd een zwart-wit montagefilm van pornofilms uit de jaren zeventig geprojecteerd. De pornofilm toont geen geslachtsdelen, maar het publiek ziet de vertrokken koppen en bewegende bovenlijven van de pornoacteurs, die de dynamiek van het eerste deel van Strawinsky's Sacre du Printemps -de dansmuziek-volgen. Kievit: " zonder deze pornofilm was het een mooie moderne dansvoorstelling geweest."

Staat eist verbod Keuringsdienst

18 april 2003 De Staat der Nederlanden heeft namens de ‘Keuringsdienst van waren’ een kortgeding aangespannen tegen de RVU, omdat deze een consumentenprogramma van producent Dahl TVuitzenden met de naam Keuringsdienst van Waarde. Volgens de Staat zou deze naam teveel lijken op de naam van haar eigen keuringsdienst en eiste dat de naam van het programma zou worden veranderd. De President van de rechtbank in Amsterdam oordeelde echter dat de programmamakers de naam van hun programma niet hoeven te veranderen. Bovendien moet de aanklager (de ‘echte’ Keuringsdienst) opdraaien voor de proceskosten.

Diekstra genaaid door GPD

19 april 2003 De Leidse psycholoog René Diekstra blijft achtervolgd worden door zijn plagiaat-verleden. Op 5 april verscheen in Haagsche Courant (HC) een interview met Diekstra, waarin de plagiaat-affaire een ondergeschikte plaatst innam. Nadat het artikel ter overname was aangeboden aan de andere titels van de Geassocieerde Pers Diensten (GPD), werd het dan ook grondig herschreven. In het Leidsch Dagblad en het Haarlems Dagblad verschenen op 12 april versies van het interview waarin de plagiaat-zaak wel ruim plaats kreeg. Probleem was echter dat noch de auteur, noch de geïnterviewde hierin was gekend. De hoofdredacteur van de GPD-bladen zegt dat elke titel in principe vrij is om wijzigingen aan te brengen in de aangeboden kopij, tenzij de aanbieder nadrukkelijk te kennen geeft het artikel te autoriseren. Dat is in dit geval niet gebeurd. Peter ter Horst van HC meent dat de handelwijze van de GPD echter "niet chic" is geweest.

Veilig Verkeer Vlater

28 april 2003 Verkeersveiligheidsorganisatie TeamAlert wordt bedreigd wegens haar ludieke vlacampagne, die gericht is op het dragen van bromfietshelmen. Bromfietsers zonder helm worden daar medewerkers van TeamAlert met vla overgoten. De vla-acties hebben geleid tot een stroom boze brieven en e-mails. De bedreigingen lopen zo uit de hand dat TeamAlert overweegt te stoppen met het vla-gieten. Volgens een woordvoerder vonden de bromfietsers het niet eens zo erg om met vla overgoten te worden, maar "het waren vaak de ouders die zo fel reageerden".

Koninklijke drooglegging

29 april 2003 In de hoofdstad werd dit jaar paal en perk gesteld aan het traditionele drankmisbruik op Koninginnenacht -en dag. In alle treinen en stations gold vanaf zes uur een alcoholverbod van 32 uur. Feestgangers mochten niet meer dan twee drankjes van thuis meenemen, het populaire 'meterbier' mocht niet worden verkocht. Op het Rembrandtplein en het Leidseplein gold een zogenaamd afkoelregime: het was verboden de hele nacht door te halen. Coffeeshops moesten op tijd sluiten. Dit was slechts een greep uit het draaiboek van de gemeente.

Oranje-verbod op java-eiland

Koninginnedag 2003 Op 30 april organiseerde actieblad Ravage een jubileumfeestje op de kop van Java-eiland. Het gebied werd omgedoopt tot 'oranjevrije zone' en was uitsluitend bedoeld voor aanhangers van het "links-animale tijdschrift". Mensen die zich waagden aan oranje kledij of andere accessoires, konden deze in een winkelwagentje bij de ingang van het festival deponeren.

Boete voor naamlekken

7 mei 2003 Oud-wethouder Bogers van Wageningen moet een boete van 500 euro betalen omdat hij op 6 mei vorig jaar de naam van Volkert van der G. liet uitlekken aan de voorzitter van de Vereniging Milieu-offensief.

Hoofddoekjes, sluiers en dergelijke (3)

10 mei 2003 Bijzondere scholen mogen leerlingen en docenten verbieden hoofddoekjes te dragen als de religieuze dracht niet strookt met de grondslag van de school. Dat heeft de Commissie Gelijke Behandeling (CGB) daags hiervoor geschreven aan het Ministerie van Onderwijs. Openbare scholen mogen de hoofddoekdraagsters weigeren als er een "objectieve rechtvaardiging" voor is, bijvoorbeeld als de hoofddoekjes gevaarlijke situaties opleveren tijdens de gymles of als fatsoenlijke communicatie met leerlingen wordt belemmerd.

SBS 6 vindt het leuker sponsor Heineken niet te vermelden

10 mei 2003 SBS overtreedt mogelijk al een aantal weken lang de Mediawet. In het door Heineken gesponsorde programma 6pack wordt de naam van de biergigant nergens genoemd. Volgens de Mediawet moet in een gesponsord programma vooraf of achteraf altijd de naam van de sponsor worden vermeld, zodat de kijker niet op het verkeerde been wordt gezet. Heineken weigert zich sponsor te noemen, omdat ze in samenwerking met SBS het programma ontwikkelen, maar de bierbrouwer betaald echter wel alle productiekosten. Een woordvoerder zegt dat Heineken omwille van de stille marketing nergens vermeld wordt: "we vinden het leuker als mensen er door een zoektocht achterkomen dat Heineken er iets mee te maken heeft".

2004: No Smoking

10 mei 2003 Ook in Nederland dreigt een rookverbod voor cafés, restaurants en popconcerten. Vanaf 1 januari 2004 moeten alle bedrijven rookvrije werkruimten hebben. De horeca krijgt nog even respijt, maar zal geen uitzondering vormen op het rookverbod, aldus staatssecretaris Ross van Volksgezondheid.

Nijs snoeit in wildgroei

12 mei 2003 Staatssecretaris Nijs van Hoger Onderwijs wil dat universiteiten en hogescholen aantonen dat een nieuwe opleiding "van belang is voor de Nederlandse samenleving". Is dat niet het geval, dan betaalt de overheid niet langer mee aan de opleiding in kwestie. Op deze manier wil zij de "wildgroei" aan nieuwe opleidingen beperken. Volgens Nijs denken hogescholen en universiteiten hierbij in eerste instantie aan hun eigen bekostiging en niet aan de 'doelmatigheid' van hun bezigheden.

Janmaat opnieuw veroordeeld

27 mei 2003 De Hoge Raad heeft de eerdere veroordelingen van Hans Janmaat wegens aanzetten tot rassendiscriminatie opnieuw bevestigd. In december 2002 diende de weduwe van de overleden Centrum Democratische politicus een verzoekschrift in bij de Hoge Raad om herziening van een uitspraak van de Arnhemse rechtbank ui 1997. Janmaat werd toen veroordeeld wegens het in het openbaar mondeling aanzetten tot rassendiscriminatie. Het pleidooi van de weduwe werd ditmaal gesteund door een aantal publicisten die pleitten voor meer ruimte voor vrijheid van meningsuiting en het doorbreken van politieke taboes.

Erotische homogymnastiek verboden

28 mei 2003De homovereniging Survival Amsterdam mag voorlopig niet meer gymnastieken in het gymlokaal Nova College. Volgens de leiding van het gymlokaal waren de homo's tijdens de lessen volleybal, zaalhockey en paaltjesvoetbal volledig naakt. Ook zouden, volgens de leiding, sommige gymnastiekoefeningen op een regelrechte orgie zijn uitgelopen. De middelbare school, die eigenaar is van de sportzaal, was daar niet van gediend.

VVD: Bij vrijspraak toch vastzetten

30 mei 2003 Vermeende terroristen die worden vrijgesproken moeten volgens de VVD toch worden opgesloten. "Ze verblijven illegaal in Nederland en kunnen een gevaar voor de staat vormen," aldus Rijpstra in Nova, "We moeten ze in de gaten kunnen houden."

Dr. Malthus ten strijde tegen overbevolking

31 mei 2003 Ene Dr. A Malthus heeft zich op de overbevolking gestort. Op basis van geboorteberichten uit de kranten stuurt hij de te grote gezinnen een brief. "Niet gefeliciteerd met uw derde kind!, zo staat in de aanhef. Dr. Malthus vindt de grote gezinnen "verwerpelijk" en "a-sociaal", zo schrijft hij, "Als U zo van kinderen houdt, waarom neemt U dan geen pleegkinderen in huis of neemt U adoptiekinderen op?" De betrokken echtparen voelen bedreigd en zich in hun "privacy aangetast," en schakelden de politie in. Een woordvoerder van de polities moet toegeven dat ze "geen idee" hebben wie de afzender van de brieven is. De Britse dominee, econoom en filosoof Thomas Robert Malthus schreef ruim tweehonderd jaar geleden een apocalyptisch essay tegen de overbevolking.

Nijs pleegt zelf-censuur

11 juni 2003 Staatssecretaris Nijs van Onderwijs werd er door een lezer op gewezen dat haar internetdagboek bordevol schrijf- en spelfouten zat. In plaats van hem te antwoorden, heeft ze de gewraakte passage razendsnel van het net gehaald, of laten halen.

Consequent kleding verbieden mag

11 juni 2003 De kogel is door de kerk. In de 'Leidraad kleding op scholen' van minister van der Hoeven wordt bepaald dat scholen kledingvoorschriften mogen instellen, als ze maar "ondubbelzinnig zijn, voor iedereen gelden en bij iedereen bekend zijn." Zo mag kleding die met extreem-rechts wordt geassocieerd niet verboden worden wegens de politieke ideeën, maar wel als het nodig is om "wanordelijkheden te voorkomen."



Terug