Al-Jazira: politieke agenda of Arabisch perspectief

Al-Jazira: politieke agenda of Arabisch perspectief?

Volgens documentairemaker Hans Otten is Al-Jazira ,,een eiland van betrouwbare informatie in een zee van leugens.'' Samen met de Palestijn Imad el Kaka debatteerde hij in de InfoWarRoom in de Balie in Amsterdam over deze Arabische CNN. Wat te denken van een Westers Al-Jazira?

door Martin Hulsing

'Al-Jazira is wel de Arabische CNN genoemd en dat klopt. Zoals CNN een vocabulaire en invalshoek hanteert die impliciet de Amerikaanse politieke agenda ondersteunen, zo doet Al-Jazira dat met het perspectief van de gewone Arabieren', schrijft Joris Luyendijk in NRC Handelsblad. Maar er gaapt toch een enorme kloof tussen het impliciet ondersteunen van de 'Amerikaanse politieke agenda' en 'het perspectief van de gewone Arabieren.' Het is moeilijk voor te stellen dat Joris Luyendijk dit niet doorheeft.

Al-Jazira werd in 1996 in Katar opgericht. De eerste vrije nieuwszender in de Arabische wereld. Ze verzorgen nieuws en achtergronden, 24 uur per dag, 7 dagen in de week. Net zoals CNN dat doet, maar dan specifiek gericht op de Arabische wereld. De zender heeft dankzij de bescherming van de emir van Katar de maximale vrijheid, in de anderzijds zo benauwde Arabische wereld.

De huidige emir is aan de macht gekomen door zijn vader aan de kant te zetten en (enigszins) te breken met de traditionele gang van zaken in het emiraat. Als een verlicht despoot was hij ervan overtuigd dat het goed voor de handel en economie zou zijn wanneer er een televisiezender zou komen die, in tegenstelling tot de traditionele propagandamachines, zou proberen de moderne journalistieke maatstaven na te streven. Bovendien zag hij het als een gat in de markt.

Openhartig

Dankzij zachte leningen, de garantie van vrije nieuwsgaring en bescherming tegen censuur kon Al-Jazira van start gaan en groeide het uit tot de belangrijkste nieuwszender van de Arabische wereld, geliefd bij de gewone man.

En bij de gewone vrouw. Al-Jazira zendt ook een programma uit dat geheel is gericht op de vrouw, dat ook helemaal door vrouwen wordt gemaakt en waarin openhartig onderwerpen als huwelijk, seks en carrière aan bod komen. Een van de vele redenen waarom de zender gehaat is bij vele van de regionale despoten, met als gevolg dat ze niet welkom zijn in Syrië, Saoedi-Arabië en Koeweit.

In het befaamde discussieprogramma 'Opposite Directions' worden de vele tegenstellingen in de Arabische wereld blootgelegd en bediscussieerd. Dit programma heeft Al-Jazira beroemd gemaakt. Al datgene dat niet besproken kan worden binnen de traditionele culturen kan in dit programma aan bod komen, omdat het boven de diverse stromingen uitstijgt en ze met elkaar confronteert. Als gevolg hiervan zijn er in het Midden-Oosten 70 tot 80 miljoen regelmatige kijkers en nog wat in Europa, de VS en Indonesië.

Professioneler

Documentairemaker Hans Otten omschrijft Al-Jazira in de tijdelijke InfoWarRoom in de Balie in Amsterdam als een ,,eiland van betrouwbare informatie in een zee van leugens in de Arabische wereld''. Hij heeft voor de VPRO een documentaire over Al-Jazira gemaakt en is er tweemaal te gast geweest: ,,Ik heb een lesje in journalistiek gekregen'', aldus Otten.

Volgens Otten is Al-Jazira journalistiek veel professioneler dan bijvoorbeeld CNN: ,,Wij nemen klakkeloos de term 'terrorisme' over.' Bij Al-Jazira verbazen ze zich daarover. Door de enorme druk vanuit het Midden-Oosten van allerlei religieuze pressiegroepen en beledigde staatshoofden heeft de zender noodgedwongen een hoge journalistieke standaard ontwikkeld. Descriptieve terminologie zoals 'terrorisme' is het eerste dat als gevolg hiervan is gesneuveld. Wat voor de één een vrijheidsstrijder is, is voor de ander een terrorist, en de dictator een geliefd leider. Of andersom.''

De andere gast in de InfoWarRoom Imad el Kaka, een Palestijn die voor de Vluchtelingenorganisatie Nederland (VON) werkt, beaamt dit: ,,Al-Jazira is veel genuanceerder.'' Volgens El Kaka worden in het westen de uitspraken van Bush zonder nuancering overgenomen. Ook de Nederlandse media doen dit. Volgens hem omdat de media 'hagelwit' zijn.

,,Mensen krijgen een buitengewoon gekleurd beeld voorgeschoteld'', vindt El Kaka. ,,Al-Jazira wordt hier gezien als een pro-fundamentalistische zender. Dat is onzin. Al-Jazira is 'objectief', het laat ook 'de verwoestingen van de Palestijnse steden zien.''

Hans Otten: ,,Het woord 'objectief' is gevallen.''

Imad el Kaka: ,,Al-Jazira passen 'hoor en wederhoor' toe.''

Hans Otten: ,,Al-Jazira bekijkt de wereld vanuit een Arabisch perspectief.''

El Kaka stemt in, maar benadrukt dat Al-Jazira toch veel pluriformer is. Over een ding zijn ze het in ieder geval hartgrondig eens. ,,Het zou geen kwaad kunnen voor de westerse kijker om de wereld eens vanuit het Arabisch perspectief te zien.''

Het kwam niet aan de orde, maar misschien dat het tijd is voor een westers Al-Jazira. Een nieuwszender die de wereld niet toont vanuit een 'politieke agenda', maar vanuit het perspectief van de gewone westerling. Het is in ieder geval een overweging waard, al zal het nog wel een tijdje duren.



Terug