17 maart 1982

“Vandaag, twee weken geleden, kwam hier in Hilversum een groepje mensen bij elkaar, die vonden dat er meer bekendheid moest worden gegeven aan het drama, de burgeroorlog, die zich in El Salvador afspeelt. Besloten werd tot de oprichting van een Hilversums steuncomité voor het Salvadoraanse verzet. Toen, twee weken geleden, konden we nog niet bevroeden, dat we op een afschuwelijke manier door de actualiteit achterhaald zouden worden.” (Iede de Vries in de De Gooi en Eemlander, 22 maart 1982, “El Salvador helaas nu pas gesprek van de dag.”)

door Martin Hulsing

Precies 21 jaar geleden, 17 maart 1982, werden vier Nederlandse journalisten door het leger in El Salvador vermoord. Koos Koster, Jan Kuiper, Hans ter Laag en Joop Willemse waren voor de IKON bezig met het maken van een televisieprogramma over de situatie in El Salvador. Zij werden door het leger in de val gelokt en samen met vier Salvadorianen vermoord. Hoewel er in El Salvador al 40.000 slachtoffers waren gevallen, was tot die tijd alleen de moord op aartsbisschop Romero voorpaginanieuws geweest. Er was bitter weinig aandacht voor de situatie in Midden-Amerika. Dat veranderde radicaal. Niet alleen in Nederland, maar over de hele wereld.

De burgeroorlog in El Salvador werd door de media beschouwd als nog zo’n conflictje in de ‘achtertuin van Amerika’. Zij beschreven het conflict in termen van de Koude Oorlog: het Evil Empire moest weer eens worden gestopt door de Verenigde Staten. Slechts een kleine groep mensen in Nederland was op de hoogte van wat er écht gebeurde in Midden-Amerika, een bont gezelschap bestaande uit links tuig, krakers, mensenrechtenactivisten, solidariteitscomiteetjes en … katholieken. Hoewel tot op de dag van vandaag het gangbare verhaal over Midden-Amerika nog steeds wordt verteld als een strijd tussen ‘links en rechts’ werd een groot deel van de oorlog in Midden-Amerika gevoerd tussen het bewind en de katholieke kerk. Sinds de jaren zeventig waren de katholieken zich steeds meer gaan bekommeren om de armen in Latijns-Amerika. Ze zetten zich in voor buurtcomités, hulp aan boeren, alternatieve media en voor een deel zelfs de gewapende strijd. Dit alles werd door de Salvadoranen machthebbers en de grote baas in Washington niet gewaardeerd.

De IKON was als enige omroep daadwerkelijk in staat om de Koude Oorlog te overstijgen en verslag te doen van wat er werkelijk gebeurde in El Salvador. Zoals bleek op die bewuste 17 maart was dat niet zonder gevaren, maar met hun dood kwam El Salvador eindelijk in het nieuws en schoten de El Salvadorcomités wereldwijd als paddenstoelen uit de grond. En hoewel de media al weer snel terugvielen in hun Koude Oorlogverhalen, bleef de invloed van de comités bestaan en werd daarmee een tweede Vietnam voorkomen.



Terug