Waarom de media zo dol op Gretta zijn

Gretta, de media en de Palestijnen

Begin januari bracht Gretta Duisenberg van de initiatiefgroep 'Stop de bezetting' een bezoek aan Israël. Ze bezocht voornamelijk de bezette gebieden, om solidariteit te betonen aan de Palestijnen die nu al weer 35 jaar onder een militair regime leven. In haar gezelschap bevonden zich Anja Meulenbelt en Tariq Shadid, die met haar meereisden op persoonlijke titel. De delegatie kreeg, in vergelijking met eerdere pogingen om op deze wijze aandacht te vragen voor dit onderwerp, heel veel aandacht. Maar de aandacht was vooral gericht op één persoon: Gretta Duisenberg, de vrouw van de president (Wim) van de Europese Centrale Bank, zoals de media niet moe werden om te benadrukken. De lotgevallen van de medereizigers, noch de tragische omstandigheden van de Palestijnen - het uiteindelijke doel van de reis waren nauwelijks onderwerp.

Door Martin Hulsing

Op de ingezonden brievenpagina zijn een aantal treffende reacties te vinden op de "Gretta Duisenberg-show". De briefschrijvers leggen er de nadruk op om het over het onderwerp te hebben en niet over de persoon:

  • "laten we vooral negeren wie onze aandacht op de inhoud vestigt"
  • "Laten we het over de inhoud hebben: de humanitaire situatie van de Palestijnen. Burgers die met militaire middelen worden onderdrukt."
  • "Het commentaar [redactioneel Volkskrant] waarschuwt Wim Duisenberg niet te worden meegezogen 'in de sfeer van relllerigheid die zijn vrouw oproept'. Wie doet er nu eigenlijk rellerig?!"
  • "Is er eindelijk iemand die het voor de Palestijnen opneemt, wordt ze door vrijwel geheel politiek Den Haag in de ban gedaan, (...) als je het voor de Palestijnen opneemt ben je 'walgelijk' bezig."
  • "Hopelijk zullen haar [Gretta's] inspanningen ertoe leiden dat de gevolgen van de Israelische staatsterreur in de Palestijnse gebieden de aandacht en veroordeling krijgen die ze verdienen." 1

    Waarom zijn de media zo dol op Gretta? Waarom al die aandacht op haar persoon? Het is een algemeen bekend (en betreurd) fenomeen dat media geneigd zijn om onderwerpen op te hangen aan personen. Een goed voorbeeld hiervan is het onderwerp Islam en emancipatie, dat ook in Nederland al een flinke geschiedenis heeft. Maar met de verschijning van Ayaan Hirsi Ali nam het de vorm aan van een heuse hype. Ze is als welbespraakte, zwarte vrouw met een Islamitische achtergrond zeer 'mediageniek'. De media konden er dan ook geen genoeg van krijgen. Zij zelf overigens ook niet. In het geval van 'Bush' en 'Saddam' is het niet zozeer een mediahype, maar veel meer een versimpeling van de werkelijkheid. 'Bush' is een korte samenvatting van het Amerikaanse buitenlandse beleid en 'Saddam' de verpersoonlijking van het Eeuwige Kwaad. Gevolg van de 'persoonlijking' is dat er weinig oog is voor achtergronden en nuances. Het leidt af van de 'details', vaak doelbewust. Dat er bij een aanval op 'Saddam' waarschijnlijk ook nog 200.000 andere Irakeze slachtoffers zullen vallen (net als de laatste keer in 1991), spreekt men liever niet hardop uit.

    Een andere belangrijke reden wordt uitgespeld door de Volkskrant in een redactioneel commentaar ("Gretta en Wim", 9 januari 2003). Gretta is geen "doorsnee-activiste (...) ze is en blijft ook de echtgenote van Wim Duisenberg, de president van de Europese Centrale Bank." Ze maakt deel uit van de elite, daar zit een prijskaartje aan: "hoogwaardigheidsbekleders én partners" moeten meer op hun tellen passen "in de openbaarheid." Ook Vrij Nederland gaat hier uitgebreid op in en voelt "acht Bekende Nederlanders" aan de tand, die eveneens 'Stop de bezetting' ondersteunen.

    Met dit alles staat er toch nog een belangrijke vraag open. Waarom zijn de media niet zo dol op Anja Meulenbelt? Of anders geformuleert, ook Anja is een Bekende Nederlander. Niet zomaar de vrouw van een Bekende Nederlander, maar zelf een echte Bekende Nederlander. Bovendien is ze een welbespraakte vrouw, met een grote kennis over het Israëlisch/Palestijns conflict. Ze heeft er zelfs een aantal boeken over gescheven. Toch is er een belangrijk verschil. Sla er het handboek van de propagandist maar op na, onder het hoofdstuk Operatie Afleiding en Marginalisering. Als je het niet over het leed van de Palestijnen wil hebben, of over de misdaden van Israël, dan biedt Gretta een uitmuntende gelegenheid. Anja Meulenbelt zou zich niet zo snel laten verleiden tot allerlei dubieuze uitspraken. Nu is het bij dit heikele onderwerp altijd mogelijk iemand simpelweg voor antisemiet uit te maken, maar Gretta maakte het de Nederlandse media wel heel erg gemakkelijk. 2

    Op die manier kun je eindeloos ouwehoeren over het 'diplomatiek paspoort', de '6 miljoen handtekeningen' en de mooiste afleidingsmanouvre van allemaal, namelijk dat Wim Duisenberg "moet oppassen niet te worden meegezogen in de sfeer van rellerigheid die zijn vrouw oproept." Voor deze laatste opmerking zijn we dank verschuldigd aan de Onbekende Redacteur van de Volkskrant die het commentaar van 9 januari schreef.

    Door te discussieren over Gretta hoef je je niet bezig te houden met de aanvallen op burgers met gevechtshelikopters, 35 jaar aan geschonden VN-resoluties die misschien wat schaamte zouden kunnen oproepen in vergelijking met Saddam Hoessein, de dagelijkse vernederingen en de terreur van honger, soldaten, racisme, checkpoints, enzovoorts. En ja, ook het geweld van Palestijnen die in plaats van naar school te gaan dynamiet ombinden om zichzelf en Israëli's op te blazen.

    De Operatie kan succesvol worden beëindigd door simpelweg met modder te gooien, bijvoorbeeld in de vorm van morele verontwaardiging over het niet duidelijk genoeg afkeuren van het Palestijnse geweld ("walgelijk"). Iemand te beschuldigen van een "eenzijdige benadering" of door simpelweg iemand 'anti-semitisme' in de schoenen te schuiven. (Komt het wel eens voor dat er iemand wordt beschuldigd van het niet veroordelen van Israëlisch geweld? Dacht het niet.)

    Dankzij het toegewijde onderzoek en betrokkenheid van een paar honderd mensen is de verslaggeving over de bezette gebieden, het leed van de Palestijnen en de achtergronden van het conflict de laatste jaren door de media veel beter in beeld gebracht dan voorheen. Desalniettemin ontlokt het actief afkeuren van Westers geweld en het tonen van solidariteit met de slachtoffers aan de media een Pavlov reactie. De demonstratie van vorig jaar werd in de Volkskrant door Van Woestijne "de grootste antisemitische demonstratie sinds de Tweede Wereldoorlog in Nederland" genoemd.3

    Bovendien mag niet de conclusie getrokken worden dat de verslaggeving goed is. Nog steeds gaat het over "Palestijnse terreur" en over "Israëlisch ingrijpen." 4

    Maar dat delen van de elite zich nu ook gaan afkeren van het Israëlische geweld en mondjesmaat het geweld van 'beide zijden' afkeuren is tekenend.

    Door de schijnwerpers op Gretta Duisenberg te richten, wordt niet alleen afgeleid van waar het werkelijk om gaat, tevens wordt de indruk gewekt dat 'haar soort mensen' verandering kunnen brengen. Het is precies omgekeerd. Het is veel meer zo dat dankzij de jarenlange toewijding van 'gewone mensen' de Gretta's van deze wereld zich opeens rellerig te gaan gedragen. Maar dat heeft een deel van de krantenlezers in haar geval goed begrepen.

    Hyper-Noten

    1  Volkskrant, 11 januari 2003, U-Pagina, "Laat de discussie over IsraŽl niet vertroebelen."
    2  Uiteraard is zij zelf verantwoordelijk voor haar eigen uitspraken en kan worden vastgesteld dat 'Stop de bezetting' niet geheel zonder opportunisme heeft gehandeld door haar naar voren te schuiven. Dat staat echter hier niet ter discussie. Van serieuze Nederlandse journalisten mag men echter verwachten dat ze voor nieuws over het IsraŽlisch/Palestijns conflict bij haar niet aan het goede adres zijn.
    3  Volkskrant, 8 januari 2003, "Kritiek op IsraŽl mag, op joodse volk niet".
    4  Voor een uitgebreid verslag van de scheefgroei, zie mijn artikel: " Een koloniale oorlog met afstandbediening": Het IsraŽlisch/Palestijns conflict in de media" in Extra nummer 9, 18 mei 2002.

     



    Terug