‘Democratie in Kazachstan is nog niet perfect’

Er was een kleine rimpeling in de hofvijfer bij het bezoek van president Nazarbajev van Kazachstan, waar gevangenen worden gemarteld, journalisten mishandeld door "gemaskerde aanvallers", enzovoorts. Als de Nederlandse media zelf al niet helemaal door hebben wat er gebeurt in Kazachstan, dan werden ze daar wel op gewezen door persberichtjes van actiegroepen en het kleine linkse grut in de Tweede Kamer die hierover kamervragen stelden. Geen eenvoudig verhaal voor een ‘verantwoordelijke’ krant om te verkopen. Eindeloos kun je de belerende wijsvinger opheffen naar allerlei grote en kleine schenders van de rechten van de mens in verre landen. Maar dat is gemakkelijk, het heeft namelijk toch geen effect, en omgekeerd niemand zal je op de vingers tikken als je te ver gaat. Maar dan komt zo’n figuur opeens naar Nederland om nota bene zijn met bloed besmeurde handen te schudden met premier Balkenende en koningin Beatrix. En dan gaat het erom; wat doe je.

door Martin Hulsing

Het berichtje dat de NRC op 28 november schreef over het bezoek van de Kazachstaanse president Nazarbajev is subliem studie materiaal. De titel alleen al: “Democratie in Kazachstan is nog niet perfect.” Nog niet perfect. Oftewel we zijn op de goede weg. Het betreft een citaat van president Nazarbajev zelf, wie kan het beter weten. In het artikel wordt benadrukt dat premier Balkenende “de mensenrechten in diens land ter sprake heeft gebracht” en volgens de Hoop Scheffer, minister van Buitenlandse Zaken, zelfs “nadrukkelijk” ter sprake heeft gebracht. Dus wie zou zich nog zorgen moeten maken. Toegegeven: “Dit gebeurde in de marge van een ontmoeting die vooral over de economische betrekkingen tussen beide landen ging.” Misschien tijdens het diner dat koningin Beatrix aanbood op Paleis Noordeinde, zo tussen neus en lippen, kaviaar en zalm door.

De NRC is wel zo verstandig geweest niet een kijkje te nemen in één van de kerkers van Kazachstan, om een diepte-interviewtje over democratie af te nemen met de van "terrorisme verdachte" leden van Islamitische minderheden. Of met de plantage arbeider die beweert dat er "duizenden burgers uit Kirgizstan worden gebruikt als slaven in Kazachstan." Misschien een gesprekje met de openbare aanklagers in Kirgizstan, die een man hebben gearresteerd op beschuldiging van het "verkopen" van burgers aan plantages in Kazachstan. Of een klein onderhoud met een van de collegajournalisten, bijvoorbeeld met Lira Baiseitova, die in mei 2002 een stuk had geschreven over de Zwitserse bankrekeningen van de familie Nazarbajev en wiens 25-jarige dochter de volgende dag was "verdwenen". Baiseitova kreeg later van de politie te horen dat haar dochter was gearresteerd wegens "heroïnebezit" en weer later dat ze was overleden in haar cel. NRC had de waarschuwingen van president Nazarbajev aan het adres van de oppositie journalisten die "tegen het systeem zijn en het land zwart maken in ogen van de wereld," zonder probleem kunnen citeren. Ze lopen geen enkel gevaar door drie mannen het ziekenhuis ingeslagen te worden, zoals tv-journalist Arthur Platonov. Ondanks dat de drie aanvallers door de politie werden geïndentificeerd als "voormalige politieagenten", is het officiële verhaal dat hij "een auto ongeluk" heeft gehad. En zo zijn er nog tientallen journalisten die ondanks zware repressie hun journalistieke eer hooghouden in plaats van de autoriteiten naar de mond te praten.1

journalisten die ondanks zware repressie hun journalistieke eer hooghouden in plaats van de autoriteiten naar de mond te praten

Uit dit voorbeeld blijkt eens te meer hoe diep de Nederlandse journalistiek is gezonken. Er wordt precies aangevoeld wanneer de rechten van mensen moeten wijken voor de belangrijke dingen van het leven, zoals bijvoorbeeld de “rechtsbescherming voor Nederlandse investeerders.” In Kazachstan zijn namelijk “22 Nederlandse bedrijven actief, waaronder Shell, ABN AMRO en Philips.” En een ‘verantwoordelijke’ krant zoals de NRC, voelt dat meesterlijk aan.

Hyper-Noten

1   Voor algemene informatie over Kazachstan, Human Rights Watch; over journalistiek, Journalisten zonder grenzen, www.rsf.fr.


Terug