Een interview met Viva-redactrice Helmke van Geel

"We willen niet betuttelen"

De verworvenheden van dertig jaar Viva

Viva bestaat 30 jaar. Wekelijks vindt de Viva-lezeres in haar lijfblad een gezellige keur aan items, artikelen, interviews, columns, modereportage en tips op het gebied van lijf, lief en leed. De rode draad door alle met smaak gepresenteerde onderwerpen is het thema: vrouw van deze tijd. Viva is minder truttig dan Libelle, minder geobsedeerd door sex dan Cosmopolitan, minder Gucci-geil dan Elle. Onlangs schreef Alexander Nijeboer, de tijdschriftenrecensent van de Volkskrant, een zeer lovend stukje over het ‘o zo gewone buitenbeentje’ onder de Nederlandse vrouwenbladen. Extra!’s interesse was gewekt. Uw verslaggeefsters gingen op pad voor diepgaand onderzoek en een interview met Viva’s adjunct-hoofdredactrice Helmke van Geel.

door Mijke Pelgrim en Anna Windgassen

Viva is een uitgave van Sanoma Uitgevers; de grote blaadjesmakersfabriek te Hoofddorp. De Viva-redactie, met overal foto's aan de muur, planten en verdere leuke troepjes, is een gezellig contrast met het verder nogal steriele Sanoma gebouw. Helmke (40) is een vriendelijk mens en tot ons grote genoegen trekt ze meer dan een uur uit voor onze kritische vragen. Als we alle drie zitten met een dampend kopje thee voor ons op de gesprekstafel, steken we van wal.

Wat is er nu zo bijzonder aan Viva?

Helmke zit er meteen bovenop: "Viva is uitgesproken in ideeën en neemt bijvoorbeeld stelling tegen te dunne modellen. Zo worden er door ons blad geen modellen gebruikt onder maat 38. Dit is overigens lastig bij modellenbureaus, want de meeste modellen hebben nu eenmaal maat 34/36. Zelfs maat 38 is superslank, want de gemiddelde Nederlandse vrouw heeft maat 40-42."

Toch hebben wij in de acht Viva's die we ter voorbereiding hebben doorgespit maar één korte modereportage gevonden waarin een wat dikker model figureert.

Ze geeft toe: "Ja, dat klopt, misschien moeten we er binnenkort maar weer eens eentje doen. Aan de andere kant willen we het er ook niet te dik bovenop leggen."

Ja, in een ideale wereld zou het niet meer gemarkeerd zijn als er dikke modellen zouden poseren. Nu is het toch nog een beetje "kijk ons eens een mollig model hebben".

Helmke: "Dat bedoel ik, dat willen we eigenlijk niet, maar je ontkomt er ook niet echt aan:"

" Dik en dun is onder vrouwen nog altijd een issue"

En hoe zit het dan met een rubriek als ‘Barbara in afval-land’, waarin een vrouw verslag doet van haar wanhopige pogingen om met behulp van allerlei middeltjes gewicht te verliezen?

Helmke: "Barbara Hommes heeft vorig jaar in het eerste nummer na Kerst het ironisch bedoelde artikel ‘Ik slik en ik slender’ geschreven. Tot onze verbazing kregen we daar hele serieuze reacties op zo van ‘jaaa, ik ga ook afvallen!’ of ‘die pillen waar kun je die krijgen?’ Dik en dun is onder vrouwen nog altijd een issue. Naar aanleiding daarvan is Barbara haar –eveneens ironisch bedoelde- column begonnen. Wij zouden overigens nooit een dieet brengen. De column is juist bedoeld om al die diëten op de hak te nemen.

Viva is erg gepreoccupeerd met het (vrouwelijk) lichaam. Hét voorbeeld daarvan is de rubriek Anybody. Hoe is die tot stand gekomen?

Helmke: "Anybody is een idee uit een blad waar een artikel instond over vrouwen over hun eigen lijf. We zijn ermee begonnen in 1992 en de rubriek werd na enig aarzelen van de kant van de lezer een groot succes. Doordat op de foto het hoofd eraf is, is het minder gênant. We willen het lijf zo ‘plat’ mogelijk afbeelden."

In de overdaad aan beelden van strakke lijven is Anybody inderdaad een verademing. Met ‘plat’ bedoel je dus; zoals het is?

Helmke knikt: "Ja, dus zonder poespas van belichting en speciale lenzen enzo. "

Sanoma dankt haar bestaan voor een groot deel aan het geld van adverteerders. We gaan dus geen open deuren intrappen door te betogen dat Viva commerciële doeleinden dient. In Viva verschijnen wekelijks advertenties voor plastische chirurgie. Is dat niet in strijd met de inhoud van veel van jullie artikelen en met jullie imago van 'wees blij met jezelf'?

Helmke: "We nemen die advertenties inderdaad aan. Er zijn onder onze lezeressen nu eenmaal ook vrouwen die gebruik maken van plastische chirurgie. We laten ons echter niet door de adverteerders voorschrijven wat we verder in ons blad schrijven. Als een instituut voor laserbehandeling baalt van een kritisch verhaal over laserbehandeling, dan is dat pech voor hen. Zo hadden we laatst een artikel over de gevaren van overmatig suikergebruik. Suikerunie adverteert 15 keer per jaar in Viva. Zij stelden dat artikel niet echt op prijs, en hebben hun advertenties teruggetrokken. Nou ja, dat gebeurt, maar we laten ons daardoor niet belemmeren in onze journalistieke vrijheid. "

En de Viva-lezeres kan heus wel kritisch kijken naar bepaalde advertenties, hoeft er niet voor afgeschermd te worden?

Helmke: "Juist. We willen niet betuttelen."

Over betuttelen gesproken; die penetrante Viva-vibrator van jullie. Je wordt er zowat mee doodgegooid. Mag je als rechtgeaarde Viva-vrouw eigenlijk nog gewoon niet de behoefte hebben zo’n ding te gebruiken?

Helmke begint te lachen: "Zelf, dat is dus mijn visie, ben ik van mening dat je zo'n ding een keer geprobeerd moet hebben. En verder is het ook zo dat we ons met zo’n actie als de vibrator-promotie onderscheiden. We doen zoiets ook om een eigen gezicht te vormen. Anders verdrinken we tussen de andere bladen. Aan de andere kant moet er misschien ook een keer een eind aan komen. Het moet niet zeurderig worden."

" Een Viva-vrouw is zelfstandig en zelfbewust en laat zich niet beïnvloeden door wat moet en hoort"

In Viva en in allerhande media wordt regelmatig verwezen naar ‘de Viva-vrouw’. Althans, dat begrip is bij velen bekend. Wie is nu toch de Viva-vrouw?

Helmke one-lined: "Een Viva-vrouw is zelfstandig en zelfbewust en laat zich niet beïnvloeden door wat moet en hoort. Het ‘zichzelf zijn’ is niet bedoeld als norm, maar iets wat zij toch altijd wel doet. Het feministische gehalte van de Viva wordt steeds minder. Viva gaat mee met de tijdgeest en wat betreft feminisme is er op dit moment sprake van een tegentrend. Het is een verworvenheid dat er zoveel mag. Nieuwe vrouwen komen steeds meer in balans. "

Niets moet en alles mag als verworvenheid van de emancipatie. Is dat altijd al de insteek van Viva geweest? Wat is de geschiedenis?

Helmke: "Viva is voortgekomen uit het veel bravere blad Eva, tegelijk met het blad Opzij. Viva is voortgekomen uit een naar mijn idee veel bevrijder idee dan Opzij. Het idee achter Viva was: doe maar wat je zelf leuk vindt. In die eerste Viva zaten al meteen bijlages over sex en werken buitenshuis, dat toen nog een discussiepunt was. We hebben heel lang een rubriek gehad die vragen over sex behandelde. Die is inmiddels ter ziele. Vragen over sex komen nu al op jongere leeftijd aan de orde in bladen als Yes en Break Out. Simpel omdat de Viva-doelgroep, vrouwen tussen de 20 en 35, niet echt meer kwesties hebben op dat gebied. Alle vragen zijn beantwoord. Wat er van die oude Viva is overgebleven, is de vrijheidsgedachte. "

"We zijn er in de eerste plaats voor het vermaak. Er hoeft niet elke week een zwaar verhaal in Viva"

Een grote groep allochtone vrouwen in Nederland heeft nog wel de noodzakelijke feministische strijd te leveren. Ziet Viva vanuit die vrijheidsgedachte daarin voor zichzelf ook een rol?

Helmke: "Viva is een blad dat zich vooral richt op de Nederlandse vrouw. In de toekomst zou die groep allochtone vrouwen ook tot de Viva-lezeressen kunnen gaan behoren. We hebben al wel wat allochtone lezeressen."

Dus geen interview met Ayaan Hirsi Ali over haar opvattingen?

Helmke: "Het zit niet in de formule van de Viva om zich heel erg met politiek bezig te houden, behalve als het echt betrekking heeft op de Viva-doelgroep hoort. Wat betreft politieke issues; de insteek is altijd "hoe ervaar je het?". Viva-interviews gaan over het persoonlijk leven van het onderwerp. Ayaan Hirsi Ali is een wereld verder, zij is nu eenmaal bekend om haar politiek-maatschappelijke ideeën. Wij zijn er in de eerste plaats voor het vermaak. Er hoeft niet elke week een zwaar verhaal in het blad."

Hirsi Ali laten we dus aan de Opzij over?

Helmke: "Ja, precies. Kijk, wij zijn nu eenmaal erg op human interest. Als je naar de cover van de Viva kijkt, staan daar ook altijd alleen maar die persoonsgerichte onderwerpen op. Geen dingetjes over wonen of tuinieren, zoals een massablad als Libelle. Dat is onze kracht."

"We zijn het gewend om afgekraakt te worden. Dat is ons lot"

Onlangs kreeg Viva een verjaardagscadeautje uit onverwachte hoek. Naar aanleiding van het dertigjarig bestaan van het blad schreef Volkskrant-journalist Alexander Nijeboer een zeer positief stukje over het blad. Een citaat: "In Viva viert de realiteitszin hoogtij, maar journalistiek gezien slagen de makers erin om een spannend en afwisselend tijdschrift te maken." Waren jullie zeker wel blij mee?

Helmke glimt: "Daar waren we heel blij mee. We doen toch nog wel iets goed. We zijn het gewend om afgekraakt te worden. Dat is ons lot. Viva is leuk om een uurtje mee bezig te zijn, meer willen we ook niet. Het is geen wereldverbeterend blad. Ik vind trouwens wel dat we het leukste vrouwenblad zijn voor mannen."

Tot slot: jullie zijn nu 30 jaar, en met 135.000 lezeressen een gevestigd blad. Wat willen jullie nog bereiken?

Helmke zegt strijdvaardig: "We willen de mannen vinden. Dan zijn we meer in balans. In de redactie zit maar één man. Mannen moeten maar eens uit de kast komen. De dag dat ze zich niet meer schamen om een Viva te kopen. Dan hebben we wat bereikt."

Als we over het Hoofddorpse bedrijventerrein terug naar het station lopen zijn we het erover eens: die Helmke, die weet heel goed waar ze mee bezig is: namelijk een blaadje maken dat de lezeres een uurtje vermaak biedt. Niets meer maar ook zeker niets minder. Maatschappelijke issues komen zo af en toe aan bod maar dan wel met een Viva twist. Waar Cisca Dresselhuys roept dat ze ab-so-luut geen hoofddoekjesdraagsters (want symbool voor onderwerping) in haar redactie wil, brengt Viva een gezellig artikel over knooptechnieken en drapeermethodes van het gewraakte stokje stof. In Viva worden vrouwenproblemen niet tot emancipatieproblemen gebombardeerd en die nuchtere houding is wel zo rustig. Viva betuttelt niet. De Viva-vrouw kan namelijk prima zelf uitmaken wat de zin of onzin van bepaalde items of advertenties is. Het blad laat haar lezeressen een stuk vrijer dan bijvoorbeeld Opzij. En wat betreft het concept Viva-doos: we weten niet of dit nu door nerveuze mannen in het leven is geroepen of door radicale Opzij-feministen. Waarschijnlijk door allebei en misschien hebben ze nog een beetje gelijk ook. Maar ja, dan zegt de Viva-vrouw: ‘’so fucking what!? ik doe gewoon lekker mijn eigen ding’’ en ben je uitgepraat.

Schrijvers over Viva

Phileine: " De jongen deed een test uit de Viva om erachter te komen wat voor soort vrouw ik was en hoe onze relatie in elkaar stak. Ik bleek een 'voltreffer'.

Nu ja, ik gaf het schoorvoetend toe: ik ben inderdaad een voltreffer. 'Met jou heb je nooit een saai moment,' las hij over mij voor, terwijl we net uren achter elkaar in lome tevredenheid niets hadden gedaan. Nee, het zat uitstekend tussen ons, volgens de Viva. Max zuchtte en legde zijn tijdschrift weg.

'Phileine, ik moet je wat vertellen.'

Ronald Giphart, Phileine zegt sorry

"Waar ik ook zo nerveus van wordt, de Viva van mijn vrouw! Met elke week wel weer een ander seksueel adviesje. Ik loop tegenwoordig altijd maar langs de kiosk om te kijken hoe ik deze week weer moet liggen."

Youp van 't Hek, Spelen met je leven

Viva la Vie

Als het interview afgelopen is, drukt Helmke ons een boekje in de handen. Het 62-bladzijden tellende werkje heet 'Viva la Vie' en bevat de uitkomsten van een groot onderzoek onder lezeressen. Het is gemaakt ter gelegenheid van het 30-jarig jubileum van Viva. Kneuterig dingetje en leuk om te lezen. Zo kunnen we constateren dat de gemiddelde lezeres 26 jaar is en heeft een opleiding van gemiddeld niveau afgerond. Veel Viva’s werken in het onderwijs of de gezondheidszorg. 70 % van de lezeressen heeft een vaste relatie maar wil nog even niet aan kinderen beginnen. Ook komen we aan de weet dat 65 procent van de abonnees meer wil weten over maatschappelijke problemen. Al met al is 'Viva la Vie' een heel informatief boekje. Jammer genoeg heeft de schrijfster van het boekje het nodig gevonden zich te wagen aan het beschrijven van de dertiger en de twintiger zoals die op dit moment in Nederland rondlopen. Hiervoor trekt zij ongeveer driehonderd woorden per leefstijdsgroep uit. Het zal u dan ook niet verrassen dat beide stukjes te vatten zijn onder het kopje baarlijke nonsens. De dertiger wordt getypeerd als ‘Pippi’, iemand die haar eigen zin doet. Nou ja, dat kan. Er volgt een depressief stukje over de jaren tachtig. Een collega-redacteur, geen Viva-vrouw wel dertiger, roept na het lezen: ‘Dit gaat over punkers, over ongeveer 0,3 procent van de samenleving destijds. Ik herinner me de jaren tachtig juist als een waanzinnige periode waarin eindeloos veel kon. Je kon jaren studeren met een riante beurs en alles was veel goedkoper.’ De twintiger wordt neergezet als ‘prinsesje’. ‘Meisjes van twintig zijn zonnekinderen, mazzelaars bij wie het geluk komt aanwaaien.’ Volgens het stukje was de mode van de jaren negentig romantisch en ‘qua muziek was het vooral party, party, party’. Aarde aan Viva! Hadden wij wel eens van meneer Kurt Cobain gehoord? Zegt de junkie-look u iets? En wat dacht u van de gabberbeweging? Toch ook niet echt een vrolijk clubje mensen. Bovendien kunnen wij u hoogstpersoonlijk berichten dat er op dit moment op de arbeidsmarkt weinig te mazzelen valt. Een van de bronnen van het stuk is een Elle-artikel (‘De verwende generatie’) geschreven door Aaf Brandt Corstius, ook wel bekend als schrijfster van de wekelijkse eetrubriek in het UvA-blad Folia. Vanuit wat voor deskundigheid zij het artikel geschreven heeft, is niet te achterhalen en dat is aan de inhoud te merken. Viva’s kracht is juist dat zij niet generaliseert, mensen in allerlei soorten en maten laat zien en verschillen tussen hen respecteert. Met 'Viva la Vie' wijkt het blad af van haar eigen, o zo succesvolle formule en dat is een beetje jammer.



Terug