DANSEN TUSSEN HOOP EN TERRORISME

"Ik breng het conflict in het theater; dans als metafoor voor het leven"

J. de Putter

Op zondag 24 november jl. ging tijdens het Internationaal Documentaire Festival in Amsterdam (IDFA) Jos de Putters The Damned and the Sacred. Dans, Grozny, Dans in première. Een documentaire over een kinderdansgroep uit Grozny. De Putter geeft met deze film een nieuwe kijk op de ellende in Tsjetsjenië.

Door Astrid Willemsteijn

"We zien allemaal dagelijks beelden van steden die in puin liggen op de televisie. Er is sprake van een enorme beeldinflatie. Daardoor zijn we ongevoelig geworden voor al dat leed", zo sprak De Putter tijdens een interview met Vrij Nederland (uitgave bij nummer 44a, 2002). Deze uitspraak herhaalde hij in reactie op een vraag van Volkskrantjournalist Jan Pieter Ekker. Die vroeg zich in een artikel van zaterdag 23 november af of documentaires over buitenlandse zaken, gemaakt door Nederlandse makers, niet voortkomt uit "Calvinistische betweterigheid". Volgens festivaldirecteur Ally Derks "stellen Nederlanders graag met een opgeheven vingertje misstanden in het buitenland aan de kaak". Volgens De Putter is het niet zijn bedoeling Tjetsenië-expert te worden, maar dat zijn beelden wel uniek zijn, sinds Poetin een totale informatiestop heeft afgekondigd. Daarmee bevestigt hij het belang van zijn film voor de wereld buiten Tsjetsjenië. Dat we niets zien van de oorlog daar, hoeft nog niet te betekenen dat we het maar moeten vergeten, omdat we al zoveel te zien krijgen van andere oorlogsdrama’s. En met The Damned and the Sacred heeft De Putter inderdaad iets laten zien wat uniek en van belang is.

De Putter volgde de dansgroep tijdens een tournee door Europa. De beelden van de dansers worden afgewisseld door ongekunstelde beelden van de ellende in Grozny. Deze zijn opgenomen door Ramzan Akhmadov, de leraar van de dansgroep. Voor westerlingen is het verboden om beelden te maken van de gebeurtenissen in Tsjetsjenië. Daarom heeft Jos de Putter kleine camera’s aan Akhmadov meegegeven.

De moed die nodig is om de camera’s de grens over te smokkelen, is terug te zien in de gedrevenheid die Akhmadov heeft in het lesgeven. Tijdens de tournee door Europa wil hij de buitenwereld laten zien hoe goed de kinderen kunnen dansen. Er bestaat niet alleen het beeld van ellende, maar ook van kracht en eeuwige hoop.

Akhmadov verliest zijn doorzettingsvermogen op geen enkele manier. Zijn danszaal is verwoest, van zijn piano is niets meer over, maar Akhmadov zucht, haalt zijn schouders op en gaat weer verder. Hij leert zijn dansers hetzelfde te doen, maar gaat geenszins te ver. Zijn de kinderen geblesseerd of ziek, dan neemt Akhmadov zijn verantwoordelijkheid en laat ze niet dansen.

De kinderen vertonen tijdens interviews met De Putter een zelfde houding. Schouderophalend vertellen ze over hun eigen ervaringen en proberen ze zo nuchter mogelijk over te komen. Maar tijdens een spontane opname tijdens de reis in de bus is er veel verdriet te zien. Dit alles getuigd wel van een bewonderingswaardige inzet van de dansers, goed in beeld gebracht door de makers.

De indringende werkelijkheid in Tsjetsjenië en de meer filmisch gemaakte beelden uit Europa vormen samen de wisselwerking die er ook bestaat in de houding van de dansgroep. Kracht en hoop tegenover het verwoestende terrorisme. Helaas kunnen de dansers de film zelf nog niet zien. Pas als ze weer op tournee zouden gaan, wordt dit mogelijk. Dan zouden ze iets te zien krijgen waar ze zeer trots op kunnen zijn. Ondertussen is het dankzij deze documentaire mogelijk voor andere landen om ongecensureerde beelden te zien uit Tsjetsjenië. Dat heeft dan niets te maken met Calvinistische betweterigheid, maar met een menselijke instelling van de maker.

 

 



Terug