Wat GATS betekent voor het hoger onderwijs

door Martin Hulsing

Het lijkt misschien een beetje bizar dat er opeens studenten met allerlei ingewikkelde terminologie lopen te smijten, waar zelfs kamerleden en journalisten geen flauw benul van hebben. Laat staan de rest van Nederland. Maar globalisering zoals die op dit moment wordt vormgegeven binnen de Wereldhandelsorganisatie (WTO) zal ook in Nederland zijn beslag krijgen. En mischien wel sneller en vervelender dan nu voorstelbaar is.

Een van de belangrijke stuwende krachten binnen de WTO is om het sociaal-economisch leven op aarde dat nu nog deels berust bij overheden, over te dragen aan het bedrijfsleven. De theorie is dat wanneer de markt de kans krijgt om zijn kunstjes te vertonen, alles niet alleen goedkoper zal zijn maar ook kwalitatief veel beter.

Het belangrijkste waar binnen deze vorm van globaliseren op wordt gelet zijn de rechten van de investeerders. De rechten van overheden, om het over de rechten van mensen maar niet eens te hebben, moeten daaraan ondergeschikt worden gemaakt. Deze aanval op de democratie komt het sterkste naar voren in de onderhandelingen over de General Agreement on Trade in Services, de GATS. 'Trade in Services' betekent letterlijk de 'handel in diensten'. Diensten zijn zo'n beetje alle zaken die in handen van de overheid zijn, zoals gezondheidszorg, onderwijs, sociale zorg, post, water, openbaar vervoer, enzovoorts. Zolang deze diensten in handen zijn van de overheid is het mogelijk daar op democratische wijze invloed op uit te oefenen. Deze diensten moeten volgens de GATS worden overgedragen aan investeringsgroepen. Dat betekent dus dat ze worden onttrokken aan democratische besluitvorming. Het idee is dat wanneer de multinationale investeringsgroepen het eigendom van ziekenhuizen, scholen, water en onderwijs overnemen ("handel"), het eindelijk goed geregeld zal gaan worden. Uiteraard, want corruptie en al dat soort zaken zullen verdwijnen als sneeuw voor de zon. Daar zorgen de markt en aandeelhouders wel voor.

Vanuit de regering worden de privatiseringen die vanuit de GATS worden voorgesteld al jaren lang op grote schaal voorbereid. De 'handel in diensten' heeft echter zulke duidelijke voordelen voor iedereen, dat het niet eens nodig is om het Nederlandse parlement goed op de hoogte te stellen. Of dat de media zich er eens in zouden moeten verdiepen om uit te leggen wat er precies aan de hand is. De markt neemt de tent over, wat zou daar nou mis mee zijn? Het komt er op neer dat vrijwel niemand weet wat er wordt besproken bij de onderhandelingen, die zich grotendeels afspelen achter gesloten deuren. Het is een voorproefje van de toekomst, als de markt gaat bepalen hoe de wereld eruit zal zien in plaats van allerlei verouderde democratische instituten.

Er zijn natuurlijk al allerlei dingen geprivatiseerd en niet eens per definitie met slechte resultaten (al gaat het natuurlijk ook wel eens mis), maar er is geen twijfel aan dat wanneer de winst op investeringen de overkoepelende waarde zal worden dat het onderwijs het onderspit zal delven, en daar zal het niet mee eindigen.

Met dank aan Bas Bolman van de Landelijke StudentenVakbond (LSVb).

Voor GATS en het hoger onderwijs: www.lsvb.nl of algemeen: www.globalinfo.nl

 



Terug