Het wereldnieuws als een soap

‘De gebrandschilderde ramen van de kerk in Gloucester in Engeland zijn ingegooid. De schade wordt geschat op 68.000 euro. Op zich is dat geen wereldnieuws, maar dat is het wél wanneer de kerk gebruikt wordt in de film Harry Potter als de school waar de jonge tovenaar zijn toverkunsten leerde.’ Deze uitspraak van een nieuwsverslaggever op Yorin FM laat duidelijk zien wat tegenwoordig het criterium is voor het wereldnieuws, namelijk sensatie.

door Marieke Kitzen

Naast de overmatige media-aandacht voor de première van de Harry Potter film, was er afgelopen maand nog een item waar niemand om heen kon, de sluipschutter van Washington. Vanaf 2 oktober teisterde hij de Amerikaanse stad met zijn geweer. Hoorden we er bij het eerste paar slachtoffers nog niets over, na de zevende was het hek van de dam en kreeg de schutter een prominente plaats in de Nederlandse nieuwsberichtgeving. De sluipschutter was het ingrediënt voor 5 minuten journaal, 20 minuten B&W, 10 minuten Netwerk en een kwartier 2Vandaag. De commerciële omroepen zijn hierbij nog niet eens meegerekend. De kijker werd verwend met diepgaande analyses van het profiel van de sluipschutter.

De sluipschutter was voor de Amerikanen uiteraard belangrijk nieuws, met name voor de bewoners van Washington die het volgende slachtoffer konden zijn. De media-aandacht in Amerika was lichtelijk overdreven. De kabeltelevisie berichtte 24 uur per dag over de sluipschutter, zelfs wanneer er niets nieuws te melden was. Ondertussen werd het tijdelijk verboden films uit te zenden met sluipschutters. Deze films, blijkbaar in tegestelling tot de 24-uurs berichtgeving, zouden mensen namelijk op verkeerde ideeën kunnen brengen. In Nederland ging het niet zo ver en zond een van de commerciële omroepen vrolijk een film uit met een sluipschutter in de hoofdrol.

Dat neemt niet weg dat de Nederlandse nieuws- en actualiteitenrubrieken de ‘sniper’-manie van de Amerikanen overnamen en daarmee dit nieuws verkozen boven ander 'wereldnieuws'. En dat is vreemd. Wat we in Nederland met die sluipschutter van doen hadden, is namelijk niet duidelijk. Hij moet immers wel een supergeweer hebben gehad om over de Atlantische Oceaan een Staphorstenaar neer te schieten. Er waren op hetzelfde moment ongetwijfeld andere gebeurtenissen in de wereld. Gebeurtenissen die wel van invloed waren op Nederland of de internationale gemeenschap. Waarom zijn, volgens de media, de moorden van de sluipschutter groter wereldnieuws dan andere gebeurtenissen?

Internationaal nieuws in Nederland komt vaak van Amerikaanse nieuwsbronnen als CNN. De kans dat het gericht is op Amerika is daarom redelijk groot. Zit er in een ander land op elk dak een sluipschutter dan zul je er hoogstwaarschijnlijk niet veel over horen, maar gebeurt het in het ‘Wilde Westen’ dan is het wereldnieuws. Verder had het sluipschutter-nieuws een sensationeel karakter. Het bleef iedere keer weer spannend of de Amerikaanse cowboypolitie de dader al gepakt had. Het nieuws werd een soap met een spannende cliffhanger: 'Zal hij nogmaals toeslaan? Kijk morgen weer!'

Hoewel soaps goed bekeken worden, kan dit genre in elitekringen niet op tegen het theater. De sluipschutter-soap moest dan ook plaats maken voor de gijzeling in het theater door Tsjetsjeense seperatisten. Vanzelfsprekend berichtten de media hierover, maar ook hier speelt het sensatieaspect een belangrijke rol. De onverwachte en gruwelijke gijzeling met onvoorspelbare afloop zorgde er namelijk voor dat de oorlog in Tsjetsjenië even onder de aandacht kwam. Als je de nieuwsafleveringen van het afgelopen jaar zou bekijken, zal de oorlog in Tsetsjenië waarschijnlijk weinig de revue passeren. Na het gijzeldrama zond het RTL-nieuws een reportage uit over de oorlog in Tsjetsjenië. De nieuwslezeres kondigde aan: ‘De gijzeling in het Russische theater door de Tsjetsjenen is voorbij, maar de oorlog in Tsjetsjenië gaat nog gewoon door.’ Sensatie maakte in dit geval oud nieuws tot nieuw nieuws. Ongetwijfeld hebben ook andere actualiteitrubrieken meer aandacht aan Tsjetsjenië gegeven dan voor de gijzeling. De kranten berichtten ook meer over de oorlog. De Sp!ts bracht maandag 25 november bijvoorbeeld een lange reportage over de jonge slachtoffers van de oorlog.

Sensatie als criterium voor wereldnieuws. De sluipschutter is opgepakt en de première van Harry Potter is geweest. Daar valt geen spanning meer aan te beleven. De actie van de Tsetsjenen heeft er voor gezorgd dat de oorlog even weer onder de aandacht is. Maar dit zal waarschijnlijk snel weer overwaaien, als James Bond in première gaat of Bush een scheet laat.

 



Terug