Kranten en het 'onafhankelijke' rapport over Irak

Nu de oorlog van de VS tegen Irak steeds dichter bij lijkt te komen, proberen vooral Bush en Blair de wereld met allerlei dossiers en rapporten te overtuigen van de noodzaak tot een militaire actie. Ook verschillende internationale denktanks doen mee in deze 'informatieoorlog'. Zo ook het zichzelf onafhankelijk noemende Britse International Institute for Strategic Studies (IISS) dat maandag 9 september jongstleden op de proppen kwam met een rapport over de vermeende aanwezigheid van massavernietigingswapens in Irak. Alle landelijke dagbladen besteedden in de dagen daarna aandacht aan deze publicatie.

door Edwin Grooters

"Irak kan kernwapen snel maken" kopte de Volkskrant op 10 september, de dag na de publicatie van het IISS-raport. Ook Algemeen Dagblad; "Irak kan kernwapens fabriceren" en Het Financieel Dagblad; "Denktank: Irak in staat kernwapen te maken" berichtten op soortgelijke manier. Het NRC bracht met; "Irak is dicht bij kernbom maar mist uranium" een minder alarmerende kop. Het Parool schreef al een dag eerder: "Saddam kan snel kernwapens maken", evenals De Telegraaf met "Irak kan kernwapens maken". Zowel het AD, Parool, FD, de Volkskrant als De Telegraaf maakten blijkbaar gebruik van hetzelfde (ANP?) persbericht. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat de eerste zinnen van de artikelen bijna letterlijk met elkaar overeenkomen: "Irak is in staat binnen enkele maanden een kernwapen te maken als het voldoende radioactief materiaal weet te krijgen."

Nog een aantal andere paragrafen uit de verschillende artikelen komt zeer sterk overeen. In De Telegraaf wordt het aantal pagina's van het rapport genoemd en Terrie Taylors (directielid van het IISS) uitspraak over het feit dat Irak mogelijke chemische, biologische en kernwapens probeert te maken, wordt geciteerd. Ook het FD nam dezelfde paragraaf over uit het desbetreffende persbericht, evenals Het Parool. Verder noemt zowel het AD als De Telegraaf het BBC-radiointerview met de directeur van de IISS, John Chipman. Hij spreekt over de mogelijkheid van Irak om raketten met nucleaire lading te gebruiken tegen de haar omringende landen: Syrië, Saoedi-Arabië, Koeweit, Israël, Turkije, Jordanië en Iran.

Verder vermelden Het Parool, het AD en De Telegraaf dat Irak er waarschijnlijk de laatste jaren in is geslaagd voorraden chemische en biologische wapens verborgen te houden voor de wapeninspecteurs van de Verenigde Naties. Het AD en het FD geven aan dat het rapport op het juiste moment verscheen, omdat Bush (en Blair) net een diplomatiek offensief zijn gestart om internationale steun te verwerven voor een mogelijke aanval op Irak.

Het FD geeft verder nog aan dat het rapport geen duidelijke steun biedt voor "Amerikaanse haviken die van mening zijn dat een preventieve aanval noodzakelijk is." Het IISS beweert volgens deze krant: "Als we afwachten neemt de dreiging verder toe. Bij een aanval wordt de dreiging werkelijkheid." Chipman stelt, volgens De Telegraaf, dat wapeninspecties en sancties als maatregelen niet voldoende zijn om te voorkomen dat Irak massavernietigingswapens ontwikkelt. De internationale gemeenschap heeft volgens hem de plicht om te antwoorden op het Irakese probleem "dat zijn weerga niet kent."

Het AD is de enige krant die melding maakt van de toespraak die Scot Ritter, voormalig hoofd van VN wapeninspecties, dat weekeinde hield voor het Irakese parlement. Volgens Ritter vormt Irak op dit moment geen bedreiging voor haar buurlanden. Het AD maakt ook melding van een aantal Amerikaanse luchtaanvallen op doelen in Irak.

Het Parool maakt gewag van enkele berichten in de Duitse krant Welt am Sontag over een rapport dat de Amerikaanse minister Rumsfeld zondag aan een aantal congresleden had overhandigd. In dat rapport werd melding gedaan van hoeveelheden antrax en miltvuur waarover Irak beschikking zou hebben.

Een onafhankelijke denktank?

Het artikel in het NRC is het meest genuanceerd en voorzichtig in de beweringen over de Irakese wapencapaciteit. Ook staan in het stuk een aantal verschillende reacties op het rapport vermeld, onder andere van de Britse regering, die het rapport verwelkomden als "een zeer serieus werkstuk." En een reactie van Paul Beaver van het blad Jane's Defence Weekly, die het omschreef als "de beste feitencompilatie" die hij had gezien. Ook NRC citeert John Chipman. Tijdens een persconferentie zou hij hebben gezegd dat het "aannemelijk" is dat Irak bepaalde hoeveelheden grondstoffen voor biologische wapens heeft behouden. Opvallend is dat het NRC als enige van de kranten de onafhankelijkheid van het IISS in twijfel trekt door op te merken dat er veel militairen en oud-militairen uit de Westerse strijdkrachten werkzaam zijn bij dit instituut. Het rapport kan daarom volgens het NRC "gemakkelijk in verband worden gebracht met de Brits-Amerikaanse campagne tegen Irak."

"Opvallend is dat het NRC als enige van de kranten de onafhankelijkheid van het IISS in twijfel trekt."

Dat er twijfels zijn over de onafhankelijkheid van het IISS zegt ook Fred Weston in een artikel op de site van Media Workers Against War. Het IISS is opgezet in 1958, in de hoogtijdagen van de Koude Oorlog, en onderhoudt nauwe banden met de Britse regering en het militaire establishment. Tijdens de opening van een verbouwd IISS-kantoor stonden de toenmalige Britse premier Margaret Thatcher en secretaris-generaal van de NAVO Lord Robertson op de gastenlijst. De verbouwing werd voor een deel betaald door de Conrad Black's Hollinger Group, de eigenaar van de rechts conservatieve krant The Daily Telegraph. Ook het Britse Ministerie van Buitenlandse Zaken en de Japanse en Taiwanese overheid doneerden geld voor de verbouwing. De directeur van het Instituut, de al eerder genoemde John Chipman, is een voormalig hoge medewerker bij de NAVO. De samensteller van het rapport, Gary Samore, werkte voorheen bij het Amerikaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken. Er zijn dus blijkbaar gegronde redenen om te twijfelen aan de onafhankelijkheid van dit prestigieuze instituut. Helaas besteedde alleen het NRC daar aandacht aan en lieten de andere kranten dit 'detail' volledig achterwege.

Noten

1  Media Workers Against War zie: www.mwaw.org
2  voor meer informatie over Conrad Black : www.ketupa.net/black.htm



Terug