Kyoto verder uitgekleed

Door Patrick Pubben

Extra! 19 november 2001. Door de vele gebeurtenissen in de wereld is de aandacht voor de klimaatconferentie in Marrakesh van 29 oktober tot 9 november jongstleden een beetje ondergesneeuwd. Alleen NRC besteedt er op 8 november een goed artikel aan waarin Harm van den Berg de vraag stelt wat er overblijft van de 'oorspronkelijke doelstellingen van het Kyoto-protocol - een wereldwijde reductie van broeikasgassen met ruim 5 procent ten opzichte van 1990.' Als alle landen zich houden aan het compromis dat dit jaar in Bonn werd bereikt, blijkt de uitstoot 'net iets onder het niveau van 1990 te komen. Maar dan is de vervuiling in de VS niet meegeteld.' Als die wel wordt meegerekend zal de totale uitstoot in 2010 nog steeds 10 procent boven die van 1990 liggen.

De overige kranten hebben allemaal koppen waarin de redding van Kyoto centraal staat.
'De industriële wereld gaat definitief het klimaatprobleem te lijf', noteert AD op 12 november in vette letters. Parool weet in niet veel meer dan 50 woorden te melden dat het 'klimaatverdrag wordt uitgevoerd' (12 november), de Volkskrant is het bericht 'Weg vrij voor ratificatie klimaatverdrag Kyoto' ook maar liefst 74 woorden waard (12 november). De Telegraaf spreekt al op 10 november van een 'Akkoord op klimaatconferentie.'

In AD stond ook de mooie zinsnede dat de Nederlandse minister Pronk, als voorzitter van de twee voorgaande klimaatconferenties, de Amerikanen, die in Marrakesh weliswaar aanwezig waren maar aan het verdrag niet deelnemen, vroeg 'een wereldwijde coalitie [voor het milieu] te vormen, waarmee hij doelde op de huidige internationale samenwerking tegen het terrorisme.'

Buitenlandse pers

Op de site http://www.dse.de/iij/cop7news.htm#51 zijn een zestigtal berichten van journalisten uit ontwikkelingslanden samengebracht. Hieruit blijkt veel meer scepsis over de in Marrakech bereikte resultaten, met name omdat de meesten van hen kunnen refereren aan concrete problemen met het klimaat in hun eigen land. Singy Hanyona uit Zambia wijst er op dat ondanks de oorlog tegen het terrorisme in Afghanistan 'klimaatkwesties nog steeds bovenaan de agenda's van wetenschappers en zelfs van enkele regeringen staan.' Patrick Mwale uit Zimbabwe vraagt zich af of de wereld dezelfde felheid aan de dag zal leggen ten opzichte van 'global warming' als in het geval van 'global terrorism'.

Twee andere journalisten halen Mike Koefman van de Hydrogen Energy Association aan omdat hij Afrikaanse landen er in een toespraak tijdens de conferentie in Marrakesh op wees dat ze een eigen weg in moesten slaan met betrekking tot hun (toekomstige) energiebehoeften. Volgens hem zouden de meeste landen in Afrika hierin kunnen voldoen door hun potentieel aan zonne-energie en waterkracht tot ontwikkeling te brengen. Ook zouden zij niet moeten toegeven aan de in het Kyoto-verdrag opgenomen mogelijkheden voor rijke landen om CO2-uitstootrechten te kopen van minder ontwikkelde landen. Mochten zij over een aantal jaren zelf gebruik willen maken van deze rechten dan moeten ze die terugkopen voor een veelvoud van wat ze er nu voor krijgen. Bovendien vormt deze emissie-afkoopregeling geen bijdrage tot het reduceren van de broeikaseffecten.

Geen strengere naleving

Deze stemmen uit Afrika, Azië en Latijns-Amerika die in alle Nederlandse artikelen geheel ontbreken, vormen een levendige tegenhanger tot de droge constateringen van eigen bodem. Ze zouden, indien ze worden opgenomen in een bredere verslaggeving, terecht blijk geven van het feit dat dit echt een probleem is dat de hele wereld betreft. Gezien de huidige geringe mediabelangstelling voor de milieutop en het thema klimaat lijken de kansen op een heuse coalitie tegen klimaatveranderingen echter klein. Het verdrag moet eerst nog geratificeerd worden door de regeringen van de deelnemende landen en als Japan of Rusland dat niet doen, valt het hele verdrag alsnog in het water. De sancties op niet-naleven van het verdrag zijn te verwaarlozen: de landen die de toch al lage doelstellingen niet nakomen, krijgen als straf extra vermindering van CO2-uitstoot opgelegd, maar als ze zich hier niet aan houden, kan niemand er juridisch iets tegen ondernemen. 'We hebben Japan verzekerd dat het nalevingssysteem niet strenger zal worden na de ratificatie', zegt voorzitter Deleuze van de EU-delegatie in de Telegraaf (10/11/2001) zonder dat de correspondent hier enig vraagteken bij plaatst.

Rusland heeft extra 'sinks' bedongen. Dit zijn bossen of landbouwarealen die CO2 opnemen en die gedeeltelijk gelden als maatregelen tegen de emissie van broeikasgassen ofschoon het nut hiervan door experts zeer wordt betwijfeld (onder andere omdat bomen en planten de CO2 na afsterven weer vrijgeven). De EU wilde de inzet van sinks in eerste instantie niet integreren in het verdrag. Sinks kunnen nu verhandeld worden en als Japan de Russische sinks opkoopt, hoeven beide landen feitelijk niet veel meer te doen aan het echte probleem waar het oorspronkelijk om te doen was: de uitstoot van CO2 door consumenten en industrie.

Om bij het huidige verdrag nog te spreken van een doorbraak of een stap in de goede richting, vereist een optimisme waartoe maar weinig mensen in staat zijn. Gelukkig weten we niet precies wat er aan de hand is. Gelukkig is er een akkoord op de VN-klimaatconferentie in Marrakesh.



Terug