Werkende vrouw: tweeverdiener of zorgtaakcombineerder

Door Martin Hulsing

In het redactioneel commentaar van de Volkskrant (27/10/01) wordt aandacht besteed aan de zojuist verschenen studie van het Sociaal Cultureel Planbureau, Trends in de Tijd. De Volkskrant haalt de belangrijkste conclusies naar voren. "Nederlanders zijn de laatste vijf jaar meer gaan werken, hebben minder vrije tijd en slapen per nacht een kwartier langer."

Terecht stelt de Volkskrant vast dat "zulke algemene waarnemingen vaak tot de verkeerde conclusies" leidt. "Het is niet zo dat elke werknemer meer werkt, integendeel: ze besteden sinds 1995 per dag juist wat minder tijd aan werk. Het SCP stelt vast dat het aantal mensen in het arbeidsproces fors is toegenomen. Daardoor stijgt de gemiddelde werktijd." Die groei van het aantal werkenden is vooral te danken aan "toenemende arbeidsparticipatie van vrouwen".

"De waardering voor de werkende vrouw is niet altijd positief." Zeker niet de waardering van de Volkskrant voor de werkende vrouw. Het enige dat ze zich bij een werkende vrouw kunnen voorstellen is een 'twee verdiener', "bijna automatisch verschijnt het beeld van een goed gekleed stel dat in een luxueus huis…", enzovoorts. Er wordt nog wel even aangestipt dat er ook anders naar de werkende vrouw gekeken kan worden namelijk los van haar man. In het SCP-rapport wordt namelijk gesproken van de 'taakcombineerder', maar dat is ook niet zo een positieve waardering volgens de Volkskrant, "het beeld rijst op van een vermoeide moeder, die met haar ene hand de baby een fles geeft en met de andere hand iets op haar laptop probeert te tikken." Hoewel de Volkskrant nog even doorgaat over de tweeverdieners en het verval van de normen en waarden bij de jeugd en andere maatschappelijke problemen, wordt toch vermelding gemaakt van de 'bezorgde vaststelling' van het SCP-rapport "dat taakcombineerders zo weinig vrije tijd hebben, vooral de werkende vrouwen met jonge kinderen". Maar het is "gevaarlijk op basis van deze algemene waarnemingen conclusies te trekken." Het gaat namelijk maar om "slechts 4 procent van alle tweeverdieners-paren". "Bij de meeste stellen heeft de vrouw niet meer dan een halve baan."

De Volkskrant probeert nog wel de Nederlandse moeder een hart onder de riem te steken. Emancipatie- staatssecretaris Verstand heeft dan misschien als beleid dat "iedere vrouw in haar eigen onderhoud moet voorzien en dus een (bijna) volledige baan moet hebben", maar de "Nederlandse moeder [kiest] daar nauwelijks voor. Stellen houden vast aan de traditionele taakverdeling." Het beleid van Verstand behoort daar rekening mee te houden.

Dat is natuurlijk allemaal heel keurig en netjes dat daar rekening mee moet worden gehouden. Maar vooraleerst zou de Volkskrant (en alle andere keurige pc-media in Nederland) eens moeten opletten hoe eenvoudig er wordt omgesprongen met de begrippen moeders en werken. Ten eerste het gemak waarin een "werkende vrouw" verandert in een "tweeverdiener". Er zullen vast wel wat "werkende vrouwen" rondlopen in Nederland zonder partner. Zou de Volkskrant ooit een "werkende man" als tweeverdiener aanduiden. Zou er ooit gesproken zijn over "een werkende man." Denk het eigenlijk niet, maar dat zoeken we op. Het tweede opvallende is de verborgen aanname over vrouwen en werk. Voor een kind zorgen en het huishouden doen, dat is geen werk. Dat moeten vrouwen er gewoon maar bij doen, dat hoort bij het leven. Werken doe je pas als je ervoor betaalt krijgt. Je man werkt, en jij doet het huishouden. Zo'n vijf jaar geleden werden moeders aangespoort om aan het werk te gaan. Met name bij de sociale dienst waren er specifieke campagnes om alleenstaande vrouwen met kinderen 'terug in de maatschappij' te brengen. Ook kranten deden daar op gepaste wijze aan mee. Als je dan uiteindelijk 'echt' werk doet dan ben je nog steeds een onderdeel van dat magische organisme dat we een tweeverdiener noemen, of misschien als we het niet al te positief benaderen een 'taakcombineerder'.

Het treurigste aan het commentaar in de Volkskrant is misschien wel dat ik me zelfs nog kan voorstellen dat het is geschreven door een vrouw, "die met haar ene hand de baby een fles geeft en met de andere hand iets op haar laptop probeert te tikken".



Terug